De André a Natale

Testament De André

źródło: ilpost.it

Daleki jestem od publikowania wpisów, które w dużej mierze opierają się na zdjęciach, cytatach, filmach lub tekstach innych osób. Tym razem jednak zrobię wyjątek. Z okazji Świąt Bożego Narodzenia chciałbym Wam zaprezentować tłumaczenie utworu, który już od dobrych kilku lat towarzyszy mi zawsze w ostatnich dniach grudnia.

Zdaję sobie sprawę, że zadanie, którego się podjąłem jest karkołomne, bowiem jakakolwiek próba tłumaczenia dzieła stworzonego przez wielkiego artystę może zostać porównana do spaceru po cienkim lodzie. Jestem w pełni świadom niebezpieczeństwa, jakie niesie ze sobą każde tłumaczenie dzieła literackiego (bo w tym wypadku zdecydowanie mówić należy o sztuce pisarskiej, a nie o prostym utworze, który powstał z myślą o zarobku). Jedno słowo, jeden przecinek lub jego brak, jedna literka – liczy się wszystko, wszystko ma znaczenie…

Nie zgłębiając się jednak w zagadnienia natury czysto translatorskiej, przejdę do sedna. Testamento di Tito (Tito – jeden ze złoczyńców, który zawisł na krzyżu obok Jezusa) to jeden z najbardziej znanych, a zarazem jeden z najgłębszych tekstów napisanych przez Fabrizio de André. Dziesięć przykazań Bożych zinterpretowanych przez tego wybitnego Genuińczyka to coś, obok czego nie da się przejść obojętnie. De André porusza serca i umysły, uderzając w samo sedno każdego z dziesięciu nakazów-zakazów. Oddam teraz głos samemu mistrzowi, prosząc Was przy tym o wyrozumiałość w kwestii oceny jakości tłumaczenia. Aby czas, w którym się właśnie znajdujemy, nie minął niepostrzeżenie w natłoku obowiązków, przyziemnych przyjemności i innych ludzkich spraw. Zachęcam do lektury, przesłuchania utworu oraz refleksji.

Często dawało mi do myślenia Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną,

Różni ludzie, którzy przybyli ze wschodu, mówili, że w głębi był taki sam,

Wierzyli w innego od Ciebie, ale nie uczynili mi nic złego,

Wierzyli w innego od Ciebie, ale nie uczynili mi nic złego.

Nie wzywaj imienia Pana Boga nadaremno.

Z nożem wbitym w bok wykrzyczałem swoją winę i Jego imię.

Może był zmęczony, może zbyt zajęty i nie usłyszał mojego bólu,

Może był zmęczony, może zbyt daleko, naprawdę wezwałem go nadaremno.

Szanuj ojca, szanuj matkę i szanuj także ich rózgę,

Całuj rękę, która złamała ci nos, bo prosiłeś o kęs.

Gdy mojemu ojcu zatrzymało się serce, nie czułem bólu,

Gdy mojemu ojcu zatrzymało się serce, nie czułem bólu.

Pamiętaj, abyś dzień święty święcił, to łatwe dla nas złodziei,

Wchodzić do świątyń pełnych ciał sług i ich panów,

Przywiązanych do ołtarzy, z gardłami poderżniętymi niczym zwierzęta,

Przywiązanych do ołtarzy, z gardłami poderżniętymi niczym zwierzęta.

Piąte mówi nie kradnij i być może tego przestrzegałem,

Gdy po cichu opróżniałem pełne kieszenie tych, którzy wcześniej ukradli.

Ale ja bezprawnie łupiłem w moim imieniu, oni w imię Boga,

Ale ja bezprawnie łupiłem w moim imieniu, oni w imię Boga.

Nie czyń tego, co nieczyste, to znaczy nie trwoń nasienia...

Zapładniaj kobietę zawsze, gdy ją kochasz – tak staniesz się wiernym człowiekiem,

Później chęć zniknie i dziecko pozostanie, wiele z nich zabije głód.

Być może pomieszałem przyjemność z miłością, ale nie uczyniłem bólu.

Siódme mówi nie zabijaj, jeśli chcesz być godzien nieba.

Spójrzcie dziś na to boskie prawo, trzy razy przybite do drewna.

Spójrzcie jak kończy ten Nazareńczyk, umiera niczym złodziej!

Spójrzcie jak kończy ten Nazareńczyk, umiera niczym złodziej!

Nie mów fałszywego świadectwa i pomóż im zabić człowieka...

Wszyscy znają na pamięć to boskie prawo, ale zapominają o przebaczeniu,

Fałszywie świadczyłem na Boga i na mój honor, nie czuję z tego powodu bólu,

Fałszywie świadczyłem na Boga i na moje imię, nie czuję z tego powodu bólu.

Nie pożądaj rzeczy bliźniego swego, nie pożądaj jego żony…

Powiedzcie to tamtym, zapytajcie o to tych, którzy mają kobietę i cokolwiek…

W łóżkach już pełnych miłości nie doznałem bólu.

Wczorajsza zawiść się nie skończyła, dziś wieczór zazdroszczę wam życia.

Ale teraz, gdy nadchodzi wieczór i zmrok, zdejmuje mi ból z oczu,

Słońce zachodzi w dali za wydmami, aby zranić inne noce,

Obserwując tego umierającego człowieka, matko, czuję ból,

W litości, która nie czuje żalu, matko, nauczyłem się miłości.

Panettone, czyli smak włoskich świąt

Przepis na świąteczną babkę z Mediolanu

Czego powiedzieć o mieszkańcach północnych Włoch nie można, to zdecydowanie tego, że mają oni dużo wolnego czasu i cierpliwości. Zabiegani Lombardczycy, dla których każda minuta jest na wagę złota czasami jednak są w stanie zwolnić, wrzucić na niższe obroty lub po prostu odpocząć. Takim czasem z pewnością są Święta Bożego Narodzenia, a już na pewno wspólne spotkania przy stole.

Pomimo, że mieszkańcy Lombardii (z Mediolańczykami na czele) są ludźmi pracy, których codzienność składa się z szybkiego śniadania, szybkiego obiadu i jeszcze szybszej kolacji, to jeśli mowa o Natale, sprawa ma się zupełnie inaczej. Wspomnieć tu również należy o tym, że pod względem kulinarnym Lombardczycy nie różnią się zbytnio od reszty Włochów – uwielbiają jeść, a jeszcze bardziej o jedzeniu rozmawiać i potrafią spędzić na tych dwóch czynnościach bardzo dużo czasu (jeśli go akurat mają).

Przykładem lombardzkiego kulinarnego lenistwa (i cierpliwości zarazem) jest z pewnością panettone, lub jak mówią mieszkańcy Mediolanu, panettün. Jest to nic innego, jak drożdżowa babka, którą tradycyjnie przygotowuje się w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Początkowo przysmak ten pojawiał się jedynie na stołach Mediolańczyków, z czasem jednak zyskał fanów w całych Włoszech, a w ostatnich latach zachwycają się nim Europejczycy i mieszkańcy innych kontynentów.

Powstaniu przepisu na panettone towarzyszą dwie legendy. Jedna z nich mówi o człowieku, który zatrudnił się w piekarni, ponieważ spodobała mu się córka właściciela owego zakładu. Chcąc podnieść zyski piekarza i zaimponować mu tym samym, wymyślił nowe ciasto, które zaczęto sprzedawać w czasie Świąt Bożego Narodzenia.

Druga z najbardziej prawdopodobnych legend mówi natomiast o kucharzu Ludwika Sforzy (znanego również jako Ludovico il Moro lub… Ermellino, czyli gronostaj. Jeśli przyszło Wam na myśl skojarzenie z obrazem Da Vinciego, który znajduje się w Krakowie, to wiedzcie, nie jesteście w błędzie, ale stanowi to temat na odrębny wpis). Wspomniany kucharz miał przygotować kolację świąteczną dla swojego pana, ale w spiżarni pozostało niewiele. Z pomocą nadszedł pomywacz, który korzystając z resztek przygotował pierwsze na świecie panettone. Która z tych dwóch legend jest tą prawdziwą, zdecydować nie sposób. Być może każda z nich kryje w sobie ziarnko prawdy, my jednak pozostawmy ten dylemat, a przejdźmy do samego przepisu.

Składniki I:

·         100g mąki pszennej

·         2g suszonych drożdży

·         1 łyżeczka miodu

·         60ml mleka

Składniki II:

·         200g mąki pszennej

·         2g suszonych drożdży

·         60g cukru

·         2 jajka

·         60g masła

Składniki III:

·         200g mąki pszennej

·         Skórka starta z 1 cytryny

·         100g rodzynek

·         40g skórki pomarańczowej

·         40g kandyzowanego cedru

·         2 całe jajka i 3 żółtka

·         100g cukru (połowę można zamienić na miód)

·         100g masła

·         Laska wanilii

Przygotowanie prawdziwego panettone wymaga od kucharza dużo cierpliwości, bowiem trwa ono trzy dni. Dlatego też podzieliłem składniki na trzy części, aby było wiadomo, jakie składniki będą nam potrzebne każdego dnia.

Zaczynamy od przygotowania tego, na co Włosi mówią biga, a co jest dość trudne do przetłumaczenia na język polski. Jest to zaczątek ciasta z dodanymi drożdżami, który w następnych krokach będzie powodował rośnięcie naszego panettün. Mąkę, letnie mleko, miód oraz suszone drożdże dokładnie mieszamy w dość dużej misce i odstawiamy w ciepłe miejsce na mniej-więcej 2 godziny. Po tym czasie ciasto powinno podwoić swoją objętość. Umieszczamy je w lodówce na całą noc.

Następnego dnia wyjmujemy ciasto z lodówki i zostawiamy na 1-2 godziny, aby nabrało temperatury pokojowej. Dodajemy następnie do niego kolejną porcję mąki, miękkie masło, cukier, jajka i jeszcze odrobinę drożdży. Mieszamy dokładnie, a następnie postępujemy tak samo, jak dnia poprzedniego – zostawiamy ciasto na 2 godziny w ciepłym miejscu, aby po tym czasie umieścić je w lodówce.

Ostatniego dnia wyjmujemy ciasto, doprowadzamy do temperatury otoczenia i dodajemy pozostałe składniki. Całość należy bardzo dobrze wymieszać i odstawić do wyrośnięcia do momentu, gdy ciasto podwoi swoją objętość (może to trwać nawet do trzech godzin). Następnie formę z wysokimi brzegami (może być tortownica) wykładamy papierem i przekładamy do niej ciasto. Znów czekamy… Gdy ciasto zaczyna „wychodzić” z formy, to znak, że możemy przystąpić do pieczenia panettone.

Wkładamy formę do piekarnika nagrzanego do 160-170 ͦ C (grzanie góra i dół) wraz z filiżanką wody, która parując sprawi, że ciasto się nie zeschnie. Po około 30-40 minutach zwiększamy temperaturę do 180 ͦ C i pieczemy przez kolejne 20 minut. Po tym czasie góra panettone powinna być ciemno brązowa, a ciasto w środku puszyste i miękkie. Gdy wyjęte z piekarnika panettone wystygnie, zdejmujemy obręcz okalającą ciasto i możemy je pokroić. Buon, dolce, Natale!